Grootte lettertype

A A A

Ademloos keek ik vanmorgen vroeg in mijn bed naar dit prachtige filmpje over de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT). Het is een enorme mijlpaal voor dove mensen die Gebarentaal als hun moedertaal hebben. Ze voelen zich gehoord en erkend als hun taal ook wettelijk erkend wordt. 

Waar doven een geweldige emancipatiestrijd hebben doorgemaakt met hun taal, is dit voor slechthorenden nog wel echt een ander verhaal. In dit filmpje worden ‘doven en slechthorenden’ in één adem genoemd, maar echt, het verschil kan niet groter zijn.

Verschil tussen doof en slechthorend

In Nederland leven 1,5 miljoen slechthorende mensen, bijna 1 op de 10 mensen is slechthorend en toch weet de omgeving dit vaak niet. Dat is al een groot verschil met dove mensen bij wie het toch snel duidelijk wordt doordat ze helemaal niet op geluid reageren of door hun spraak. Maar waar doven juist steeds meer hun trots uitstralen over hun taal en cultuur, schamen slechthorenden zich voor hun hoortoestellen. Er is een taboe op zichtbaarheid.

Hoortoestellen? Als ze maar wel onzichtbaar zijn.
Extra vragen om herhaling? Nee zeg, wat moet de ander dan wel niet denken.
Gebarentaal? Nee hoor, dat is voor doven en ik ben niet doof.

Ik ben slechthorend en als kind hoorde ik op school: “Jij hebt geen gebaren nodig, jij praat zo goed!”. En echt, ik ging het geloven. Ik maakte kennis met de tweedeling die ook in het filmpje terugkomt: je bent doof en je praat met gebaren, óf je bent horend en je praat zonder gebaren. Twee werelden dus. In mijn geval werd ik al jong in categorie ‘horend’ geplaatst want ik kon communiceren zonder gebaren.

Schaamrood bij doventolk

En zo zijn samen met mij heel veel slechthorenden opgegroeid zónder gebaren. Want wij kregen te horen dat we dat niet nodig hadden. Dat gebeurt overigens nu nog steeds bij slechthorende kinderen in speciaal en regulier onderwijs. Daarom is het ook een groot misverstand dat alle slechthorenden kunnen gebaren. Sterker nog, de meesten kunnen het niet. Een aankondiging: “Gebarentaaltolk aanwezig voor doven en slechthorenden” brengt bij slechthorenden het schaamrood op de kaken omdat ze, net als goedhorenden, geen gebarentaal spreken.

Bijvoorbeeld: ik leerde pas echt Gebarentaal toen ik 23 jaar was en aan de slag ging als peuterleidster bij de Nederlandse Stichting voor het Dove en Slechthorende Kind (NSDSK). Mijn eerste les klotste het zweet onder mijn oksels van de spanning. Wat vond ik het gênant dat ik daar zat, ik was mijn hele leven al slechthorend en ik moest toch gewoon beginnen bij les 1!

Gebarentaal in (slecht)horende praktijk

Inmiddels heb ik Gebarentaal geïntegreerd in mijn communicatie en ik zou niet meer anders willen. Voor dove mensen is Gebarentaal zonder stem en heeft het een eigen grammatica. Onderling kunnen ze razendsnel gaan!

Voor mij als slechthorende is Gebarentaal een geweldige aanvulling op het gesproken Nederlands. Daarom praat ik met goed- en slechthorenden wel met stem, gewoon in het Nederlands en ondersteun mijn spraak met gebaren. En ook niet strict en altijd, maar wel als ik het zo voel of als de ander moe is en luisterfocus te vermoeiend wordt. Het gebaar voor "LEUK" gebruik ik te pas en te onpas, met of zonder stem. Anderen gebruiken gebaren weer alleen in bed als ze hun hoortoestellen uit hebben of vrijen. 

Kortom, de mogelijkheden zijn eindeloos, ook voor slechthorenden die niet zijn opgegroeid met gebaren. 

Voordelen van Gebarentaal voor iedereen

Ik ben opgegroeid met 'Gebarentaal is voor doven', maar denk ik daar nu heel anders over. Gebarentaal heeft een grote waarde voor slechthorenden, zoals: minder misverstanden, vrolijkere communicatie, zichtbaar durven zijn en in je kracht staan en meer energie door minder luisterinspanning.

Gebarentaal heeft ook grote voordelen voor mensen die moeilijk uit hun woorden komen, oude mensen, jonge kinderen, mensen met taalontwikkelingsproblemen of afasie. Ben je visueel ingesteld? Dan is er een grote kans dat jij ook makkelijker informatie opneemt met gebaren. En: een baby kan eerder gebaren dan praten, wat betekent dat je kind al vroeg duidelijk kan maken wat het wil. Dat zorgt natuurlijk voor minder frustraties en meer rust.

Kortom: de erkenning van de Gebarentaal zou voor iedereen waardevol zijn. In de eerste plaats natuurlijk voor de dovengemeenschap zelf. De ongelooflijke inzet die belangenorganisaties en de dovengemeenschap leveren om dit voor elkaar te krijgen is bewonderenswaardig. Daarvoor kan ik alleen maar een hele diepe buiging maken. 

Liefs, Bianca.

PS: wil jij ook kennismaken met gebaren? Speciaal voor jou heb ik een GebarenChallenge ontwikkeld waarin je 500 gebaren leert uit de Nederlandse Gebarentaal. Meer informatie: www.gebarenchallenge.nl